شناختن و تشخیص انسان برتر و آدم خدمتگذار به خلق ، همیشه مشکلی است که یک رأی دهنده در موقع انتخاب کردن دارد بخصوص توده های عوام که از یک طرف اکثریت رایدهنگان را تشکیل داده و رأی شان تعیین کننده است و از طرف دیگر مشکل انتخاب و گزینش فرد شایسته برای شان جدی و حاد تر است.
بنا براین عوامل که باعث می شوند نخبگان انتخاب نشوند ، بی خردان جای شایستگان را بگیرند به موارد زیل اشاره میگردد:
1. فقر دانش و تجربه . دانش و تجربه وسیله های اند که آدم میتواند فرد بهتر و شایسته را از میان کاندیدان شناسایی نموده و برایش رأی دهد و نبود این دو وسیله ضعف در گزینش اصلح را بوجود می آورد.
2. تحریک احساسات . در زمان کمپاین انتخاباتی ، بعضی ازکاندیدان بشدن موضوعات پوچ و بی مفهوم قومی ، سمتی ، نژادی و غیره را مطرح نموده و احساسات مردم عوام را تحریک می نمایند. در این میان گرد و غباری ایجاد میگردد که تشخیص فرد شایسته و درشت که شایسته ای انتخاب است دیده نمی شود.
3. دخالت احزاب . احزاب سیاسی در انتخابات ها کاندید معرفی نموده و از همان کاندید خاص حمایت می نمایند ولو همان کاندید شایسته نباشد. از این رو احزاب با تحریک و سازمان دهی مردم بنابر انگیزه های حزبی مغالطه ایجاد می نمایند تا کاندید خاص شان برنده شود و در این میان ، شناخت ارجح مشکل میگردد.
4. وابستگی ها. هرگا کاندیدی به نحوی به یک مردم وابسته است ، همین وابستگی چشمان خرد رأی دهندگان وابسته را کور می نماید ، تا فرد شایسته را نبینند و با چشمان کور رأی دهند .
5. مخفی بودن شخصیت انسان.شخصیت درونی انسان بسادگی قابل درک نیست، انسان را نمی توان از روی گفتار و رفتار او بصورت کامل شناخت زیرا اکثریت انسانها تغییر پذیر اند و همانند آب شکل معین و ثابت ندارند و همچنین هیچ تظمین و جود ندارد که او بگفته ها و شعار هایش که در زمان کمپاین سر میدهد عمل نموده و ثابت بماند.
6. عدم فضای شایسته سالاری فرهنگ شایسته سالاری زمانی بوجود می آید که تمام افراد جامعه شایسته گان را برگزینند ، وتمایلات احساسی و وابستگی های فردی را کنار نهند و توانایی درک نسبی اصلح را از غیر آن داشته باشند .لذا در شرایط که از یک طرف توانایی ناقص است و از طرف دیگر هم معیار انتخاب، وابستگی های قومی ، سمطی و حزبی است ، شایستگان کالای است که ماهیت درونی شان درک نشده و با همان شکل ظاهری به بازار عرضه می شوند.از این رو انتخاب اصلح برای رأی دهنده یک چالش اجتماعی است.
با توجه به مشکل و عوامل آن در زمینه شناخت فرد شایسته برای انتخاب ، نباید فراموش کرد که رآی از اهمیت ویژه ای برخوردار است و در هنگام انتخاب کردن نباید هیچ گزینه ای دیگر را بجز شایستگی و اهلیت مد نظر داشت و قول علامه شهید بلخی را نباید فراموش کرد که میگفت :
نیست رهبر بتو گر راحتش از زحمت توست
از طبیب که خـــــــورد خون تو مرهم مطلب
